Czy warto dążyć do osiągnięcia wyznaczonego celu za wszelką cenę, odstawiając zdrowie na boczny tor?

Rynek dietetyczny oferuje nam mnóstwo sposobów na pozbycie się niechcianych kilogramów. Wachlarz możliwości jest bardzo szeroki – od głodówek, przez diety sokowe, ketogenne, aż po diety eliminacyjne. Należy jednak pamiętać, że nawet najsmuklejsza sylwetka nie idąca w parze z dostarczaniem do organizmu prawidłowo zbilansowanych posiłków negatywnie wpływa na metabolizm, czego skutkiem jest m.in. zachwianie gospodarki hormonalnej. Spadek masy ciała w czasie stosowania tego typu rozwiązań żywieniowych jest pochodną deficytu kalorycznego, co jest podstawowym mechanizmem pozwalającym obserwować utratę kilogramów. Czy warto dążyć do osiągnięcia wyznaczonego celu za wszelką cenę, odstawiając zdrowie na boczny tor?

Na początku przygody z odchudzaniem warto powierzyć nasz organizm w opiekę specjalistów – dzięki temu zyskamy nie tylko wymarzoną figurę, ale przede wszystkim poprawimy stan naszego zdrowia. Odżywianie stanowi fundament funkcjonowania organizmu, wobec czego kluczową rolę w prawidłowym planie żywieniowym pełni dostarczanie w odpowiedniej ilości i proporcji niezbędnych składników odżywczych – białek, węglowodanów, tłuszczów, witamin i składników mineralnych. 

Wykluczenie któregokolwiek składnika odżywczego, bądź zbyt niska kaloryczność diety związana z nastawieniem na szybkie osiągnięcie zamierzonego efektu prowadzi do spowolnienia podstawowego metabolizmu. Mowa tu o tzw. PPM – Podstawowej Przemianie Materii, zwanej inaczej spoczynkową. Rozumiemy przez nią ilość energii (kilokalorii), którą nasze ciało potrzebuje aby funkcjonować w spoczynku. Organizm domaga się niezbędnego ‘paliwa’ do pracy układu oddechowego, nerwowego lub krwionośnego. Diety o bardzo niskiej kaloryczności, nastawione na szybki spadek masy ciała powodują spowolnienie podstawowego metabolizmu. Jednakże wraz z osiągnięciem zamierzonego efektu, oraz powrotem na dawną ścieżkę nawyków żywieniowych, organizm wraca również do poprzedniej wagi – mówimy wówczas o efekcie jojo.

Kolejnym, coraz popularniejszym zjawiskiem jest stosowanie diet eliminacyjnych. Tego typu działania, w szczególności prowadzone na własną rękę mogą być bardzo niebezpieczne dla organizmu. Za przykład może posłużyć dieta bezglutenowa, która zalecana tylko w szczególnych przypadkach klinicznych oraz chorobach tj. np. celiakia. Wykluczenie  z diety poszczególnych produktów w tego typu rozwiązaniach nie ma dobrego wpływu na funkcjonowanie naszego organizmu. Produkty zbożowe pełnoziarniste, naturalnie będące źródłem glutenu są jednocześnie źródłem witamin z grupy B, cynku, magnezu, błonnika pokarmowego oraz charakteryzują się niskim indeksem glikemicznym (czyli powoli podnoszą poziom glukozy we krwi, zapewniając tym samym stały dopływ energii i mniejsze uczucie zmęczenia). Rezygnacja z tych produktów na rzecz np. mąki ryżowej czy kukurydzianej wcale nie jest dobrym wyborem, ponieważ produkty te mają wysoki indeks glikemiczny (szybko czujemy się głodni po takim posiłku) i nie są źródłem wyżej wymienionych składników. Pozbawiamy siebie tym samym ważnych wartości odżywczych, co docelowo nie będzie korzystne przy chudnięciu.

Rosnącą popularnością cieszą się również diety sokowe. Sytuacja jest bardzo podobna do przedstawionego powyżej opisu diet eliminacyjnych. Nie ulega wątpliwości, iż warzywa i owoce podawane w formie soków stanowią cenne źródło witamin, składników mineralnych, a także antyoksydantów chroniących nasz organizm przed wolnymi rodnikami. Ze względu na Bez wątpienia warzywa i owoce powinny wystąpić w każdym posiłku, ale nie można zapominać o innych grupach produktów spożywczych. Opierając plan żywieniowy jedynie na warzywach i owocach nie dostarczamy do organizmu białka, czyli budulca oraz m.in. witaminy B12, która występuje jedynie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Efektem ubocznym zastosowania tego typu diety jest uczucie zmęczenia, braku energii, wypadające włosy oraz łamliwe paznokcie. Wbrew popularnej opinii nie jest to efektem oczyszczania organizmu, lecz braku składników odżywczych, które są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu.  Korzystny efekt diety połączony z brakiem skutków ubocznych możemy osiągnąć jedynie poprzez wdrożenie prawidłowo zbilansowanej diety, w doborze której pomóc nam może specjalista. Dzięki prawidłowo dobranym oraz zbilansowanym wartościom odżywczym nie tylko będziemy pełni energii, lecz zyskamy również piękny wygląd włosów, skóry paznokci, szczupłą sylwetkę oraz przede wszystkim zdrowie. 

Jeżeli nawet z jakiś względów (zdrowotnych lub innych) konieczna jest rezygnacja z jakiś konkretnych produktów, warto udać się do specjalisty, aby nie doprowadzić do niedoborów. Przykładem może być dieta wegetariańska i wegańska – prozdrowotne modele żywieniowe, ale pod warunkiem prawidłowego ich zbilansowania. Jeżeli rezygnujemy ze spożycia mięsa czy nabiału, musimy wiedzieć czego źródłem są te składniki i w jaki sposób je uzupełnić.

mgr Magdalena Maciejewska
Dietetyk i psycholog kliniczny. Absolwentka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego i Uniwersytetu Gdańskiego.